आईसीसीको मान्यता, डीआरएस र विश्वस्तरीय खेलाडीसहित सोमबारदेखि एनपीएलको तेस्रो सिजन

नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) अर्थात् ‘फेस्टिभल अफ हिमालयज’ सोमबारदेखि सुरु हुँदैछ। अक्टोबर २६ देखि नोभेम्बर २१ सम्म काठमाडौंको कीर्तिपुरस्थित टीयू अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानमा सञ्चालन हुने एनपीएलको तेस्रो सिजन नेपाली क्रिकेटका लागि विशेष हुने अपेक्षा गरिएको छ। अघिल्ला दुई सिजनभन्दा यसपटक अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) को मान्यता, डीआरएस प्रविधि र विश्वस्तरीय खेलाडीहरूको सहभागिताले प्रतियोगितालाई थप आकर्षक बनाउने देखिएको छ।

क्रिकेटको सर्वोच्च निकाय आईसीसीले यस सिजनलाई आधिकारिक मान्यता दिनु नेपाली क्रिकेटका लागि महत्त्वपूर्ण उपलब्धि मानिएको छ। यो मान्यताले औपचारिक स्वीकृति मात्र नभई नेपाली क्रिकेटप्रतिको अन्तर्राष्ट्रिय विश्वास बढेको संकेत पनि गर्छ। यससँगै एनपीएलका खेलले आधिकारिक टी–२० मान्यता पाएका छन्। प्रतियोगितामा खेलाडीले बनाएका रन र लिएका विकेट उनीहरूको आधिकारिक टी–२० करिअर रेकर्डमा गणना हुनेछन्।

आईसीसीको मान्यताले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटका चर्चित खेलाडीहरूलाई एनपीएलमा सहभागी गराउन पनि सहज बनाएको छ। यसअघि आधिकारिक मान्यता नहुँदा सक्रिय अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडीहरू नेपाल आउन हिचकिचाउने गरेका थिए। अब फ्रेन्चाइज टोलीहरूले टेस्ट राष्ट्रका सक्रिय खेलाडीलाई समेत अनुबन्ध गर्न सक्नेछन्। नयाँ व्यवस्थाअनुसार प्रत्येक टोलीले एक एसोसिएट राष्ट्रका खेलाडीसहित अधिकतम आठ विदेशी खेलाडी राख्न सक्नेछन्। तर, प्लेइङ–११ मा बढीमा चार विदेशी खेलाडी र कम्तीमा एक एसोसिएट राष्ट्रका खेलाडी समावेश गर्नुपर्ने व्यवस्था छ।

पहिलोपटक डीआरएस प्रविधिको प्रयोग

एनपीएलको तेस्रो सिजनलाई विशेष बनाउने अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष हो—डीआरएस अर्थात् ‘डिसिजन रिभ्यु सिस्टम’ को प्रयोग। यो प्रविधिले अम्पायरका निर्णय पुनरावलोकन गर्न सहयोग गर्नेछ र खेलको निष्पक्षता बढाउने अपेक्षा गरिएको छ।

एल्बीडब्ल्यू (लेग बिफोर विकेट) को निर्णय जाँच्न थ्रीडी बल ट्र्याकिङ प्रविधि प्रयोग गरिनेछ। यसले बलको प्रक्षेपण, बाउन्स र स्टम्पमा लाग्ने सम्भावनाको विश्लेषण गर्छ। ब्याट र बलबीच सम्पर्क भए–नभएको पत्ता लगाउन एज डिटेक्सन तथा साउन्ड वेभ प्रविधि प्रयोग हुनेछ।

त्यस्तै, रनआउट, स्टम्पिङ, फ्रन्टफुट नोबल, वाइड बलको उचाइ तथा छक्काको दूरीजस्ता विषयमा भिडियो रिभ्युको सहयोग लिइनेछ। प्रत्येक टोलीले एक इनिङ्समा दुईवटा रिभ्यु प्रयोग गर्न पाउनेछन्।

नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) का सचिव पारस खड्काका अनुसार डीआरएस प्रविधिको लागत क्यान र आठवटै फ्रेन्चाइज टोलीले संयुक्त रूपमा बेहोर्ने व्यवस्था गरिएको छ। यसका लागि करिब दुई करोड रुपैयाँ खर्च हुने अनुमान छ।

डीआरएसका कारण खेलको अवधि करिब ३० मिनेट बढ्न सक्ने भएकाले क्यानले प्रारम्भिक खेल तालिकामा ३० मिनेट थप गरेको छ। यसले प्रविधिको प्रयोगसँगै खेल व्यवस्थापनमा पनि समायोजन गर्नुपर्ने देखाएको छ।

भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा कडा निगरानी

एनपीएलको तेस्रो सिजनमा म्याच फिक्सिङ तथा अन्य भ्रष्टाचारजन्य गतिविधि नियन्त्रण गर्न आईसीसीको एन्टी करप्सन युनिटले निगरानी गर्नेछ। खेलस्थल, ड्रेसिङ रुम तथा टोलीका गतिविधिमा निगरानी राखिने व्यवस्था गरिएको छ।

नियमानुसार, विदेशी खेलाडीहरूले सम्बन्धित क्रिकेट बोर्डबाट अनिवार्य रूपमा नो अब्जेक्सन सर्टिफिकेट (एनओसी) लिनुपर्नेछ। साथै, एनपीएल सुरु हुनुभन्दा अघिल्लो छ महिनाको अवधिमा कुनै पनि गैरमान्यताप्राप्त निजी लिग खेलेका खेलाडीले प्रतियोगितामा सहभागी हुन पाउने छैनन्।

विश्वस्तरीय खेलाडीको आकर्षण

एनपीएलका अघिल्ला सिजनमा भारतका शिखर धवन र दक्षिण अफ्रिकाका फाफ डु प्लेसिसजस्ता चर्चित खेलाडीले सहभागिता जनाएका थिए। उनीहरूको उपस्थितिले प्रतियोगिताको चर्चा बढाउनुका साथै नेपाली क्रिकेटको अन्तर्राष्ट्रिय प्रचारमा पनि सहयोग पुर्‍याएको थियो।

यसपटक पनि विभिन्न देशका चर्चित खेलाडीहरू एनपीएलमा आबद्ध भएका छन्। अस्ट्रेलियाका पूर्वकप्तान डेभिड वार्नर काठमाडौं गोर्खाजबाट खेल्दैछन् भने वेस्ट इन्डिजका अलराउन्डर आन्द्रे रसेल विराटनगर किङ्सबाट मैदान उत्रनेछन्।

त्यस्तै, बंगलादेशका अलराउन्डर शाकिब अल हसन पोखरा एभेन्जर्सबाट, इंग्ल्यान्डका मोइन अली र न्युजिल्यान्डका जिमी निशम जनकपुर बोल्ट्सबाट खेल्नेछन्। दक्षिण अफ्रिकाका डेभिड मिलर कर्णाली याक्स तथा वेस्ट इन्डिजका शेरफेन रदरफोर्ड सुदूरपश्चिम रोयल्सबाट खेल्नेछन्।

खेलाडीका अतिरिक्त अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटका चर्चित व्यक्तित्वहरू पनि एनपीएलसँग जोडिएका छन्। पाकिस्तानका पूर्वफास्ट बलर शोएब अख्तर हिमालय स्पोर्ट्सको आधिकारिक प्रसारणमा विश्लेषकका रूपमा सहभागी हुनेछन्। पोखरा एभेन्जर्सले भने भारतीय पूर्वक्रिकेटर इरफान पठानलाई ब्रान्ड एम्बेसडरका रूपमा आबद्ध गरेको छ।

आईसीसीको मान्यता, डीआरएस प्रविधि, भ्रष्टाचार नियन्त्रणका उपाय र अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडीहरूको सहभागिताले एनपीएलको तेस्रो सिजनलाई थप प्रतिस्पर्धात्मक र आकर्षक बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। यी सुधारले नेपाली क्रिकेटको व्यावसायिकता, विश्वसनीयता र अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान विस्तारमा समेत योगदान पुर्‍याउन सक्नेछन्।