खोपको जानकारी दिनेदेखि रेकर्ड राख्नेसम्मको एउटै प्लेटफर्म 'इजीभ्याक्स'

खोप रोग नियन्त्रणको सबैभन्दा भरपर्दो उपायमध्ये एक हो। नेपालमा बालबालिकाका लागि नियमित खोप कार्यक्रम प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन भइरहे पनि वयस्क लक्षित खोप सेवाहरू अझै व्यवस्थित रूपमा विस्तार हुन सकेका छैनन्। यसैबीच, खोपको अभिलेख व्यवस्थापन पनि अर्को चुनौतीका रूपमा देखिएको छ।

विगत केही वर्षसम्म नेपालमा खोपसम्बन्धी विवरण कागजी रूपमा राख्ने प्रचलन नै प्रमुख थियो। विभिन्न स्थानमा खोप लगाउँदा फरक–फरक कार्डहरू प्रयोग हुने, ती हराउने वा पुरानो विवरण खोज्न कठिन हुने समस्या सामान्यजस्तै बन्यो। विशेषगरी विदेश यात्रा वा अध्ययनका लागि आवश्यक खोप प्रमाण देखाउनुपर्ने अवस्थामा यस्तो प्रणाली झन्झटपूर्ण हुने गरेको छ।

यही सन्दर्भमा निजी स्वास्थ्य सेवा प्रदायक क्लिनिक वानले खोप सेवालाई एकीकृत गर्ने प्रयासस्वरूप ‘वान स्टप भ्याक्सिन सेन्टर’ सञ्चालनमा ल्याएको थियो। सेवा विस्तारसँगै उसले महसुस गर्‍यो—खोप सेवा मात्र पर्याप्त छैन, त्यसको विश्वसनीय र दीर्घकालीन अभिलेख पनि उत्तिकै आवश्यक छ।

डिजिटल प्रविधिको प्रयोग बढ्दै गएपछि यसलाई समाधान गर्ने दिशामा काम अघि बढाइयो। त्यसको परिणामस्वरूप ‘इजिभ्याक्स’ नामको डिजिटल प्रणाली विकास गरिएको हो, जसले खोपसम्बन्धी सेवा र तथ्यांकलाई एउटै प्लेटफर्ममा समेट्ने लक्ष्य राखेको छ।

वेब–आधारित यो प्रणालीले प्रयोगकर्तालाई आफ्नो खोप इतिहास डिजिटल रूपमा सुरक्षित राख्ने सुविधा दिन्छ। प्रयोगकर्ताले व्यक्तिगत प्रोफाइल बनाएर आफूले लगाएका खोपहरूको विवरण हेर्न सक्नेछन्, जसमा खोपको प्रकार, ब्रान्ड, ब्याच नम्बर, खोप लगाइएको स्थान र सेवा दिने स्वास्थ्यकर्मीसम्बन्धी जानकारी समावेश हुन्छ।

यस प्लेटफर्मको अर्को विशेषता भनेको उमेर र अवस्थाअनुसार आवश्यक हुन सक्ने खोपको सिफारिस गर्ने क्षमता हो। कृत्रिम बुद्धिमत्ताको प्रयोगमार्फत यस्तो सुझाव दिइने व्यवस्था गरिएको छ। साथै, प्रयोगकर्ताले प्लेटफर्ममार्फतै खोपका लागि समय लिन (अपोइन्टमेन्ट बुक गर्न) सक्नेछन्।

खोप लगाएपछि कुनै समस्या वा प्रतिकूल प्रतिक्रिया देखिएमा त्यसबारे जानकारी पठाउने सुविधा पनि यसमा समेटिएको छ, जसले स्वास्थ्य सेवा प्रदायकलाई थप निगरानी गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ।

इजिभ्याक्स केवल व्यक्तिगत प्रयोगका लागि मात्र होइन, स्वास्थ्य संस्थाहरूका लागि पनि उपयोगी उपकरण बन्ने लक्ष्यसहित तयार गरिएको छ। यसले खोपको स्टक व्यवस्थापन, प्रयोगको ट्र्याकिङ र सेवा प्रवाहलाई व्यवस्थित बनाउन सहयोग गर्छ।

हाल यो प्रणाली क्लिनिक वानमै प्रयोग भइरहेको छ, तर भविष्यमा अन्य स्वास्थ्य संस्थाहरूमा पनि विस्तार गर्ने योजना छ। डिजिटल स्वास्थ्य सेवा विस्तार भइरहेका बेला यस्तो प्लेटफर्मले खोप व्यवस्थापनलाई थप व्यवस्थित, सुरक्षित र पहुँचयोग्य बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

दीर्घकालीन रूपमा, खोपसम्बन्धी सम्पूर्ण सेवा, जानकारी र अभिलेख एउटै डिजिटल प्रणालीमार्फत उपलब्ध गराउने लक्ष्यसहित यस्ता पहलहरू अघि बढिरहेका छन्। यदि यस्ता प्रणालीहरू व्यापक रूपमा प्रयोगमा आए भने नेपालमा खोप व्यवस्थापनको स्वरूप नै परिवर्तन हुन सक्ने देखिन्छ।